O odpowiedzialności po raz pierwszy

Wspomniany wcześniej Victor Frankl był nie tylko „lekarzem duszy”, ale też ocalałym z czterech obozów koncentracyjnych, obie te sytuacje opisuje w swoim najsłynniejszym dziele „Człowiek w poszukiwaniu sensu”[1]. I odwrotnie, nie tylko byłym więźniem, ale twórcą logoterapii, psychoterapii zorientowanej na sens. Chyba nikt tak jak on, precyzyjnie i z erudycją, nie potrafi opisywać zawiłości natury ludzkiej w jej jasnej i ciemnej odsłonie. Mimo utraty najbliższych osób (rodziców, brata i żony), dobytku, godności, bezpieczeństwa, mimo wieloletniego doznawania głodu, zimna, nędzy, niesprawiedliwości, sadyzmu strażników, brutalnej przemocy, obcowania z pogardą wobec człowieka i jego śmierci, nie traci poczucia sensu i odpowiedzialności. Uważa, że właśnie te dwie wartości: świadomość sensu i odpowiedzialność odgrywają kluczową rolę w naszej egzystencji.

Obóz koncentracyjny przeżywali nie zawsze ci najlepsi[2]. Ci, którym udało się zachować i Serce, i życie, ocaleli dzięki nadziei. Wiara w możliwość połączenia z bliskimi, dokończenia ważnej pracy, odzyskania wolności, utrzymywała chęć przeżycia. Poza nadzieją, na duchu podtrzymywało więźniów również poczucie wewnętrznej godności, honor, pielęgnowane męstwo znoszenia zadawanego cierpienia. Tą wewnętrzną odwagę i odpowiedzialność Frankl opisuje jako wolność wyboru tego, co o sobie myślimy i jak reagujemy – niezależnie od tego, w jakiej jesteśmy zewnętrznie sytuacji.

Zgodnie z założeniami logoterapii, „sens życia można odkryć na trzy sposoby: 1) poprzez twórczą pracę lub działanie, 2) poprzez kontakt z innym człowiekiem oraz 3) poprzez to, jak znosimy nieuniknione cierpienie[3]”. Innymi słowy: odpowiedzialność za swoją pracę, odpowiedzialność za swoją miłość (jej obiekt i samą relację) oraz odpowiedzialność za wybór własnej reakcji na doznawane cierpienie, daje nam szansę na godne życie i uzdrowienie duchowe.

———————————————————————–


[1] Jeśli jeszcze nie trafiła w Twoje ręce, to ogromnie polecam ta zmieniającą życie i świadomość książkę: Victor E. Frankl „Człowiek w poszukiwaniu sensu. Głos nadziei z otchłani Holocaustu”, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2009.

[2] Tamże, s. 26: „Przy życiu pozostawali z reguły tylko ci więźniowie, którzy (…) w swojej walce o przetrwanie porzucili wszelkie skrupuły”.

[3] Tamże, s. 167.